Strona główna > Czytelnia > Artykuły o słownictwie > Słowo you
   
     
Artykuły redpp.com
Słowo YOU

Ważnym fragmentem angielskiego rejestru jest słowo you. W dawnym angielskim była to forma celownika i biernika od słowa ye oznaczającego wy. W owym czasie forma you rozumiana była jako wam, was. Wyrazem, który oznaczał ty, było słowo thou, którego formą celownika i biernika było thee, czyli ci/tobie, cię/ciebie. Najbardziej rozpowszechnioną grzecznościową formą w językach europejskich jest zwracanie się do osób obcych, starszych czy przełożonych przy użyciu form mnogich: wy, was, wami, wasz. Tak było w dawnym językiem polskim (wy) i niemieckim (ihr), tak jest do dzisiaj we francuskim (vous) i rosyjskim (вы), tak też i było w dawnym angielskim. Owa grzecznościowa forma ye/you stopniowo wypierała formę bezpośredniego zwracania się thou/thee nawet w relacjach osób równych sobie; co więcej, forma mianownikowa ye zanikła na korzyść formy you, która od tamtej pory oznacza jednocześnie zarówno ty, ci/tobie, cię/ciebie, jak i wy, wam, was. Zgodnie z duchem polskiego rejestru, obok tłumaczeń wyrazu you jako ty, ci/tobie, cię/ciebie oraz wy, wam, was, wyraz ten rozumiany jest także jako pan, panu, pana; pani, panią; państwo, państwu w zależności od kontekstu sytuacyjnego.

Odnośnie rejestru i użycia słowa you Polacy powinni zdawać sobie sprawę z następujących rzeczy:

1 nie jest prawdą, że osoby anglojęzyczne mówią do siebie na "ty", gdyż forma you językowo odpowiada naszym formom wy, wam, was; w angielskim również istnieje procedura przechodzenia na "ty", która tam wyraża się zachętą kierowaną do naszego rozmówcy, by zwracał się do nas po imieniu (Call me Mike = mów mi Michał);

2 w odróżnieniu od polskiej konwencji zapisu grzecznościowego, wyraz you nie jest pisany dużą literą, nawet w tekście adresowanym do angielskiej królowej czy do amerykańskiego prezydenta; natomiast wyraz I ja pisany jest zawsze dużą literą;

3 pradawne formy thou, thee, ye spotykać będziemy w tradycyjnych modlitwach (jak w "Our Father" "Ojcze nasz" i "Hail Mary" "Zdrowaś Mario"), w poezji aż do końca dziewiętnastego wieku oraz w filmach historycznych, jeśli ich dialogi będą stylizowane na dawne czasy. Forma ye wy zachowała się do dziś w wyrażeniu Goodbye, które jest zlepkiem niegdysiejszej formuły pożegnalnej God be with ye Niech Bóg będzie z wami. Świadomość części składowych wyrażenia goodbye (pisanego również good-bye lub good-by) zanikła do tego stopnia, że współczesny użytkownik angielszczyzny skłonny jest łączyć tę formułę ze słowem good, a nie God. Brak rozróżnienia na zaimki osobowe oznaczające drugą osobę liczby pojedynczej (ty, ci/tobie, cię/ciebie) i mnogiej (wy, wam, was) jest odczuwany przez osoby anglojęzyczne, które, bywa, w takich wypadkach uciekają się do pewnych wybiegów, by brak ten zrekompensować. I tak np. w niektórych rejonach Anglii lub Stanów Zjednoczonych słyszy się:
a) formę mnogą youse (you+se) w odróżnieniu od pojedynczej you;
b) you w towarzystwie czasownika w liczbie pojedynczej was dla odróżnienia jednej osoby you was od wielu osób you were;
c) formy opisowe you guys wy chłopcy lub you two wy dwaj, wy dwie dla oznaczenia liczby mnogiej w odróżnieniu od pojedynczego you.

Dosłownym odpowiednikiem polskiego pan/pani są skróty Mr/Mrs, używane wyłącznie przed nazwiskiem, lub sir/madam, używane samodzielnie, na końcu wypowiedzi. Formuły sir/madam używa się w odniesieniu do klienta, petenta, przełożonego i zwyczajowo do policjanta. Obok Mr/Mrs niegdyś jak w  języku polskim stosowano określenie Miss panna; obecnie ruchy feministyczne na określenie kobiety forsują wyrażenie Ms, którego zaletą ma być ukrycie statusu cywilnego danej osoby. Mr/Mrs to skróty od słów mister i mistress, które oznaczały niegdyś tyle, co pan i pani (porównajmy actor i actress). We współczesnej brytyjskiej pisowni po skrótach Mr/Mrs nie stosuje się kropki w przeciwieństwie do konwencji amerykańskiej, gdzie kropkę po Mr/Mrs się stawia.

Wyrażenie składające się z the+nazwisko w liczbie mnogiej odpowiada polskiemu państwo (nazwisko) lub rodzina (nazwisko), np. the Wilsons państwo Wilsonowie/rodzina Wilsonów, the Smiths państwo Smith/rodzina Smithów, the Forsyth państwo Forsythowie/rodzina Forsythów.

* * *

Wróć do listy artykułów.

     
     
       
Copyright Red Point Publishing 2009. Design: noir@autograf.pl