Strona główna > Czytelnia > Artykuły o słownictwie > Słownictwo międzynarodowego obiegu
   
     

Artykuły redpp.com

Słownictwo międzynarodowego obiegu

Języki funkcjonujące we wspólnej europejskiej kulturze wzajemnie się przenikają i zapożyczają od siebie słownictwo. Szczególną rolę odegrały pod tym względem łacina i greka, które użyczyły dużej ilości słów językom europejskim. Stąd tak wiele wspólnego słownictwa, a nawet wspólnych idiomów i przysłów, występujących w angielskim i włoskim, niemieckim i francuskim, polskim i hiszpańskim. Poza łaciną i greką angielski czerpał bardzo wiele z francuskiego i włoskiego, z których to języków  wiele przeniknęło również do polszczyzny. Język polski brał wiele słów z języka niemieckiego, a wyrazy te z kolei często znajdują swoje odpowiedniki w angielskim, jako pokrewnym niemieckiemu języku germańskim. W ostatnich dziesięcioleciach polszczyzna czerpie masowo wprost z angielskiego. Wszystko to sprawia, że pula słów, które są wspólne obu językom, jest bardzo duża i stale się powiększa; dotyczy to zwłaszcza języka nauki i techniki oraz masowej kultury. Myśląc o słowach międzynarodowego obiegu, należy jednak pamiętać, że wyrazy wspólne różnym językom:
1) mają inną wymowę i najczęściej inną pisownię;
2) nie zawsze znaczą to samo!

Wyrazy wspólne mogą znaczyć prawie to samo (takich jest najwięcej) lub zupełnie co innego (takich jest stosunkowo niewiele). W zasadzie nie ma wyrazów wspólnych, które by w obu językach całkowicie sobie odpowiadały pod względem wszystkich znaczeń oraz rejestru. Wyraz wspólny dla dwóch języków w jednym będzie uchodzić za wyszukany, w drugim za pospolity lub też w jednym języku będzie mieć jedno znaczenie więcej niż w drugim. Przykładem są słowa takie jak: revolution, które poza znaczeniem odpowiadającym polskiej rewolucji ma jeszcze znaczenie obrotu (stąd w licznikach obrotów silnika na minutę widnieje napis revolutions per minute); invalid, które poza znaczeniem inwalida ma znaczenie nieważny, nieaktualny, przeterminowany, oraz devastated, którego używa się również wobec osób w znaczeniu załamany, przygnębiony, zrozpaczony, czego nie uczynilibyśmy z jego polskim odpowiednikiem.

Małą, ale bardzo zdradliwą grupą są te wyrazy międzynarodowego obiegu, których znaczenie w dwóch językach jest zupełnie różne. Na tych wyrazach, bywa, potykają się dobrzy tłumacze. Z tego powodu słowa takie otrzymały miano fałszywych przyjaciół false friends. Oto niektóre z nich:

actually to po angielsku w rzeczywistości, a nie aktualnie, czyli bieżąco, obecnie;
eventually to po angielsku ostatecznie, a nie alternatywnie;
momentous to po angielsku doniosły, znaczący, a nie momentalny;
paragon to po angielsku wzór (cnót), wzorzec (postępowania), a nie paragon w sklepie;
receipt to po angielsku paragon w sklepie, a nie recepta;
speaker to po angielsku mówca oraz marszałek w parlamencie, a nie spiker radiowo-telewizyjny;
sympathy to po angielsku współczucie, a nie sympatia.
vagaries to po angielsku zmienności (np. pogody), a nie wagary szkolne.





* * *

Wróć do listy artykułów.

     
     
       
Copyright Red Point Publishing 2009. Design: noir@autograf.pl